ON AIR

ON AIR

07-Nis-2017

Flow Radyo olarak bu hafta yer ayıracağımız isim, trajik hayatı ve bu trajediye karşın olağanüstü müzik yeteneğiyle efsaneler arasına girmiş Eleanora Fagon; tanığımız adıyla Billie Holiday.

7 Nisan 1915’te doğan Holiday, çocukluğunu ve gençliğinin ilk yıllarını Baltimore’da geçirdi. Annesi tarafından büyütülse de babası da bir caz sanatçısıydı. 15 yaşında okulu bırakıp çalışmaya başlayan Billie, 16 yaşında annesiyle New York, Harlem’e taşındı. Para kazanmak ve annesine destek olmak için Harlem kulüplerinde dansçı olarak çalıştı. Çalıştığı bir kulüpte bir gün ondan şarkı söylemesi istendi. Bunu yapabileceğini bilmeden piyanoya eşlik etti ve o geceki dinleyicileri mest eden bir performans sergiledi.

Zamanla ünü Harlem çevrelerinde duyuldu ve New York 133. Cadde’nin ünlü caz barı Pod’s & Jerry’de sahne almaya başladı. Bu mekanda şarkı söylediği bir gece caz şarkıcısı ve gitaristi John Hammond onu dinlemeye geldi ve Billie’nin sesinden ve performansından oldukça etkilendi. Daha sonra ona destek olmak için onu dönemin popüler caz şarkıcıları ile tanıştırdı. Hammond’ın desteğiyle Billie, Benny Goodman, Teddy Wilson, Duke Ellington, Ben Webster ve Lester Young ile çalıştı, şarkı söyledi. Özellikle Young ile iyi bir ikili oldu ve gelecekte kullanacakları takma adlarını bu dönemde buldular.

1930’lar ve 40’lar kariyerinin en parlak dönemleriydi ve 30’larda 100’den fazla kaydı oluştu. Ne var ki uyuşturucu ve alkol problemleri ona yavaş yavaş zarar veriyordu ve bu, sahne performanslarını da etkiliyordu. Geçmişinde yaşadığı travmalar, yaşadığı ilişkiler zamanla hayatının her noktasına etki ediyordu ve bu yaşananlar, şarkılarına, sözcüklerine yansıyordu. Ses tonu, acı ve hüznün izlerini taşıyordu ve bu izler aynı sorunlarla boğuşan pek çok insana ilham oluyordu.

 

CIRCA 1939: Jazz singer Billie Holiday poses for a portrait in circa 1939 with a flower in her hair. (Photo by Michael Ochs Archives/Getty Images)

Billie, hayatı boyunca bireysel sorunlarla mücadele ettiği gibi sosyal ve toplumsal sorunlar için de sesini çıkarıyordu. Eşitsizlik, ırkçılık, yoksulluk gibi sosyal konularda da şarkıları vardı. Bunlardan en bilineni ve ilginç de bir hikayesi olanı ise “Strange Fruit”. 1930 yılında Yahudi aktivist bir öğretmen olan Abel  Meeropol,  yerel bir dergide iki siyahi gencin linç edildikten sonra ağaçta asıldığı fotoğraf karelerini gördü. Bu karelerin uzun süre etkisinden çıkamadı ve duruma öfkesi dizginlenemedi. Yaşadığı bu duygu onu bu konuda bir şeyler yapmaya itti ve ağaçta asılı olan geçlere ithafen “Strange Fruit” yani “Tuhaf Meyve”  adıyla bir şiir yazdı.

1937’de şiir “Bitter Fruit” adıyla bir dergide yayınlandı. Sonra ise şarkı olarak pek çok sanatçı tarafından yorumlandı. Country ve blues şarkılarıyla tanınan Robert Gordon, yürüttüğü “antifaşizm” çalışmaları ile o dönem ön plandaydı. Hem Café Society sanatçısı hem de bir aktivistti. Bir gün Billie Holiday’den bu şarkıyı söylemesini istedi. Billie ise Café Society’de bu şarkıyı kendi tarzına göre yorumladı ve Holiday’in bu yorumu şarkının diğer versiyonlarına karşın daha çok beğenildi.

 

1971’de şiirin yazarı Abel Meeropol, bu şarkıyı eşitsizlikle, ve siyahilere uygulalan linçle
mücadele etmek için yazdığını söylerken linç edilen insanların toplumdan ayrıştırılmış, ve genellikle siyahilerden oluşan kitleler olduğunu belirtiyordu. Bu insanlar yakılıyor, asılıyor ve vuruluyorlardı. “Strange Fruit” bu sorunun en önemli simgesi haline geldi. Bugün bile Billie Holiday’ın adı bu ünlü şarkıyla beraber anılıyor.

Billie Holiday yaşamının son yıllarında eskisi gibi şarkı söyleyememeye başladı. Sahne performanslarını eskisi gibi tamamlayamıyordu. Günden güne kendine güveni azalıyordu. Alkol ve uyuşturucu kullanımını son yıllarında azaltsa da bunu uzun süre devam ettiremedi ve 17 Temmuz 1959’da bir hastanede hayata gözlerini yumdu.

Karmakarışık hayatına ragmen ortaya çıakrdığı efsaneleşmiş yorumlar ve eserler, günümüz müzik dünyasında bile birçok sanatçıya ilham olruken, “Lady Day” lakaplı Billie Holiday’in sesi bizlere hala tebessümü ve burukluğu aynı anda yaşatıyor. Holiday’e ve yaşattığı mücadeleye bir saygı duruşu olarak bir liste hazırladık.  Keyifli dinlemeler!